Onderzoek

Iedere klas tot een digitaal schoolbord verplichten, of toch niet?

Iedere klas tot een digitaal schoolbord verplichten, of toch niet?

“Steeds meer basisscholen beschikken over één of meer digitale schoolborden. Dit blijkt uit de cijfers: in 2006 had 10 procent van de scholen een digibord, in 2008 was dat percentage al 48 procent en in 2009 is het percentage al gestegen naar 67. Maar de daadwerkelijke inzet in het basisonderwijs is nog niet groot. Het digibord wordt meestal gebruikt om de klassikale instructie te ondersteunen. Met andere toepassingsmogelijkheden, bijvoorbeeld om samenwerkend leren te stimuleren, is wel geëxperimenteerd op kleine schaal” (Coetsier et al, 2010, 5).

Tijdens een bezoek aan de NOT, de Nationale Onderwijstentoonstelling, werd ik als stagiaire in het basisonderwijs meegezogen met de informatie die ik over digitale schoolborden kreeg. Hetgeen wat mijn interesse in dit onderwerp wekte, was bovenstaand citaat dat ik in een informatieboekje over digitale schoolborden las, dat ik in mijn handen kreeg gedrukt op de NOT. Ik was in eerste instantie laaiend enthousiast, maar besefte me dat er ook nadelen aan het gebruik van een digitaal schoolbord kleven. Ik vraag me dan ook daadwerkelijk af of iedere klas in het basisonderwijs tot een digitaal schoolbord verplicht zou moeten worden.

De voordelen vlogen op de NOT om mijn oren. Zo is er voor vrijwel iedere lesmethode in het basisonderwijs een aanvulling of een aanvulling in de maak, om het digitale schoolbord tijdens deze methodelessen te gebruiken. Zelf ben ik van mening, na een semester ervaring met het lesgeven met gebruik van een digibord, dat dit inderdaad de leeromgeving van de kinderen verrijkt. Je maakt de methodelessen visueel voor de kinderen, wat een groot voordeel kan zijn voor het opnemen van de lesstof voor een aantal kinderen in de klas. Zo is ieder kind anders ingesteld als het gaat om leren en lesstof opnemen. Het ene kind is meer auditief ingesteld en het andere kind meer visueel. Wanneer je het digibord gebruikt tijdens een methodeles, krijgen de leerlingen vrijwel alle informatie die een leerkracht mondeling overbrengt ook op het digibord te zien. Op die manier bereik je dus zowel de auditief als de visueel ingestelde leerlingen in de klas. Door als leerkracht gebruik te maken van een digibord, bereikt de lesstof dus meer kinderen dan wanneer je alleen maar mondeling de lesstof zou behandelen. Samenvattend verrijkt een digitaal schoolbord dus simpel gezegd de leeromgeving van de leerlingen.

Tot nu toe is er dus geen enkele reden om het digitaal schoolbord uit de klas te weren zou je zeggen, maar er zijn daadwerkelijk wel redenen om dat ondanks het verrijken van de leeromgeving toch te doen. De kosten voor een digitaal schoolbord liggen volgens de website limid.nl namelijk tussen de 1000 en 4000 euro, afhankelijk van het type waar voor gekozen wordt. Dat is heel veel geld en zeker wanneer er al flink bezuinigd wordt op het onderwijs, zoals op dit moment. De vraag die direct bij mij opkomt is dan: ‘Gaat een digibord dan boven een onderwijsassistent?’.

De kosten voor een digitaal schoolbord zijn overigens niet eenmalig. Zo heeft de lamp die bij het digibord hoort een bepaald aantal branduren. Hoeveel branduren is natuurlijk afhankelijk van welk digibord je kiest, maar als een paal boven water staat dat je de lamp om de zoveel tijd moet vervangen. De lampen zijn net zoals de digiborden niet goedkoop en zullen bij aanschaf van een digibord een terugkomende kostenpost worden voor de school.

Volgens Van de Meent (2011) is er behalve de terugkerende kostenpost van de lamp ook nog eens een verband tussen de verlichting in een klaslokaal en de leerprestaties van de kinderen. Uit onderzoek van Van de Meent blijkt dat het soort en de hoeveelheid ligt de leerprestaties van de kinderen beïnvloeden. Het beste zou zijn om op ieder moment van de dag het licht te kunnen regelen. Door als leerkracht op ieder moment van de dag voor het juiste licht te kiezen worden de leerprestaties van de kinderen geoptimaliseerd. Daar zit wat in naar mijn mening. Afgezien van de vraag: ‘Hoe pas je het licht in de klas aan zonder dat er gebruik wordt gemaakt van een digibord?’, lijkt mij het regelen van het licht onmogelijk, wanneer je vrijwel continu het digibord voor de klas gebruikt. Bij het digibord hoort namelijk een lamp, die continu licht uitstraalt wanneer het digibord aan staat. Door het gebruik van een digibord maak je het jezelf dus in ieder geval onmogelijk om op ieder moment van de dag voor het juiste licht te kiezen.

Heel belangrijk is volgens Does (2011), ICT’er van basisschool De Paradijsvogel, dat wanneer scholen digiborden in gebruik nemen, de leerkrachten die met het digibord gaan werken worden geschoold in het gebruik ervan. Er zijn namelijk oneindig veel mogelijkheden met het digibord voor de klas, maar dan moet je als leerkracht wel met die mogelijkheden om kunnen gaan, voor je ze kan gebruiken in je lessen. Does is van mening dat digiborden aanschaffen op school, maar tegelijkertijd de leerkrachten niet scholen in de omgang van het digibord zonde van het geld is dat je als school aan de digiborden kwijt bent. De kans is volgens Does dan namelijk erg groot dat de leerkracht het digibord gaat gebruiken als een soort overheadprojector. Één van de bedoelingen van het gebruik van een digibord is juist meer interactie tussen de kinderen en de leerkracht tijdens de les. Die interactie bereik je niet door het digibord als overheadprojector te gebruiken. Ik ben het geheel eens met Does en ben van mening dat het erg jammer is als het digibord een soort verlengstuk van het krijtbord wordt.

Naar aanleiding van de zojuist aanbevolen scholing van de leerkrachten die gaan werken met een digibord, schiet mij te binnen dat een module ‘werken met het digibord voor de klas’ op de pabo geen overbodige luxe zou zijn in deze tijd van de opmars van de digiborden. Op die manier zou er in de toekomst geen uitgebreide scholing door de basisscholen zelf voor hun leerkrachten georganiseerd hoeven worden, maar kan er hoogstwaarschijnlijk worden volstaan met een minder ingrijpende nascholing. Op die manier wordt het gebruiken van een digibord op den duur goedkoper voor een school, maar dan zullen zowel de basisscholen als de pabo’s eerst in de digiborden en het gebruik ervan moeten investeren. Wanneer die investering evenredig gebeurd, zie ik persoonlijk het gebruik van een digibord in de toekomst goedkoper worden dan dat het nu is.

Uit de enquête, die ik in mijn huidige stageklas, groep 5, tijdens een leergesprek in de kring mondeling heb afgenomen, blijkt dat de kinderen niet meer terug willen naar een klas met alleen maar een krijtbord. Hieronder volgen een aantal veelzeggende citaten van de kinderen tijdens het leergesprek dat ik met hen voerde.

“Het is leuk dat wijzelf ook van het digibord gebruik maken. Wij maken een PowerPointpresentatie wanneer wij bijvoorbeeld een spreekbeurt of boekbespreking geven” (Lieke,2011).

“Of een vaderdagcadeautje maken door een foto van onzelf om te trekken op het digibord, die uit te printen en op een memohouder te plakken” (Jimmy, 2011).

“Fijn dat de juf de opdrachten uit het werkboek voor kan doen op het bord, dan weten wij precies wat we moeten doen” (Daan, 2011).

“Wel jammer dat we geen bordtekeningen kunnen maken op het krijtbord” (Aimée, 2011).

“Leuk dat we het jeugdjournaal of schooltv kunnen kijken op het bord. De tv is dan zo groot dat iedereen de uitzending goed kan zien, ook vanuit achter in de klas” (Charlotte, 2011).

Uit dit onderzoek, blijkt voor mij dat de voordelen van een digitaal schoolbord alles bij elkaar groter zijn dan de nadelen. De mening van de kinderen vind ik, om tot een conclusie op de vraag van dit artikel te komen doorslaggevend, omdat zij degene zijn die op een zo efficiënt mogelijke manier moeten leren vind ik. Wel is het belangrijk dat er door zowel de basisscholen als de opleidingscentra, zoals de pabo, op één lijn komen te staan wat betreft de omgang met het digitale schoolbord. Wanneer de overheid geld zou vrij maken voor het onderwijs en het gebruik van digitale schoolborden, zou ik het niet gek vinden als iedere klas wordt verplicht tot het gebruik van een digitaal schoolbord. Het verrijkt tot slot de leeromgeving van de kinderen in de klas enorm, waardoor de leerprestaties van de kinderen wel is vooruit zouden kunnen gaan.
Om als laatste nog even terug te komen op mijn vraag halverwege dit artikel. Ben ik niet van mening dat een digitaal schoolbord boven een onderwijsassistent moet gaan. Het digitale schoolbord blijft ten slotte een middel om de leeromgeving van de kinderen te verrijken, maar biedt geen extra handen om kinderen die dat nodig hebben extra begeleiding te bieden.

Bronnen

• Artikel
  
  

  Meent van de , Y. (2011). Toverlamp of marketingwonder? Het Onderwijsblad nr. 8. pag. 32-35
  

  
  
• Folder
  
  

  Coetsier, N. et al. (2010). Zelfstandig leren rekenen met het digibord. KENNISNET ONDERZOEKSREEKS - ICT in het onderwijs
  

  
  
• Website
  
  

  http://www.limid.nl/onderwijs/prijs-digitaal-schoolbord, Limid. URL bezocht op 23 juni 2011
  

  
  
• Enquête
  
  

  Enquête die ik door middel van een leergesprek bij de kinderen van groep 5 van ‘RKBS De Paradijsvogel’ heb afgenomen
  

  
  
• Gesprek
  
  

  Een gesprek dat ik heb gevoerd over digitale schoolborden met Inge Does, ICT’er van RKBS De Paradijsvogel